“Ai là khách anh hùng xin hãy chung lưng đấu cật.
Nước mất còn chỉ ở lúc ni”

Trích Hịch Cứu nước của Chí sỹ yêu nước Chu Trạc 
tại Lễ tế cờ khởi nghĩa chống Pháp ngày 28/3/1908

“Chí sỹ yêu nước Chu Trạc (1845-1925), tên thật Châu Đình Trạc, sinh tại xóm Nương Che, xã Trường Thành (nay Hoa Thành), huyện Yên Thành, Nghệ An. Cử nhân võ khoa năm 1879, nhưng Chu Trạc từ chối làm quan. Ông mở cửa hàng làm cơ sở bí mật, chiêu mộ  nghĩa sĩ, liên lạc với các thủ lĩnh chống Pháp như Đội Quyên, Cửu Lương, và một số binh lính ở đồn Chợ Rạng (Thanh Chương); hậu thuẫn cho phong trào kháng Pháp của Nguyễn Xuân Ôn.

Sau thất bại của phong trào Cần Vương, cuối năm 1907, Chu Trạc tiếp tục liên lạc với các thủ lĩnh như Phan Văn Chở, Phan Văn Tráng, Đội Phủ và Đội Địa, phối hợp với Duy Tân hội do Phan Bội Châu và Đặng Thúc Hứa lãnh đạo, thành lập “nghĩa đảng” (đảng nghĩa sĩ), kêu gọi được nhiều sỹ phu yêu nước tham gia như  cụ Phan Đăng Dư (thân phụ cụ Phan Đăng Lưu), vận động bà con trong họ tộc và các nhà giàu góp tiền mua vũ khí. Ông cử Nho Chớ sang Xiêm (Thái Lan) để mua và nhận vũ khí từ Đặng Thúc Hứa.

Ngày 28/3/1908, chính tại vị trí này, nghĩa quân Chu Trạc tổ chức lễ tế cờ, tuyên bố khởi nghĩa. Kế hoạch là đánh Nghi Lộc, phối hợp nghĩa quân Nam Đàn tấn công thành Vinh; nếu thất bại sẽ rút về Yên Thế hợp quân với Đề Thám.

Đầu tháng 4 năm 1908, kế hoạch bị lộ, quân Pháp bao vây, nghĩa quân chiến đấu suốt đêm. Ngày 10-4-1908, Chu Trạc ra hàng để cứu đồng chí. Ông bị Pháp kết án tử hình (sau giảm xuống chung thân). Sau 15 năm tù đày khắc nghiệt tại Côn Đảo, Chu Trạc được thả, sống thanh bần tại quê nhà cho đến cuối đời. Tên ông đặt cho xóm và đường tại thành phố Vinh.

Cuộc khởi nghĩa Chu Trạc có vai trò quan trọng, kết nối các phong trào lớn (Cần Vương, Duy Tân, chống thuế, Yên Thế), và liên kết với các nhân vật nổi tiếng như Phan Bội Châu, Phan Đình Phùng, Đề Thám, Đặng Thúc Hứa, Phan Châu Trinh (gián tiếp qua chống thuế). Mặc dù thất bại nhưng cuộc khởi nghĩa đã thắp lên ngọn lửa yêu nước, ảnh hưởng đến Đông Kinh Nghĩa Thục và các phong trào cách mạng sau này.

Chí sỹ yêu nước Chu Trạc – Biểu tượng tinh thần yêu nước bất khuất của người Nghệ An.”